|
|
Arvo Pärt urodził się w 1935 r. w Paide k.
Tallina. Rozpoczął naukę muzyki mając siedem lat, a w 1954 r.
wstąpił do średniej szkoły muzycznej w Tallinie. W 1957 r.
został przyjęty do konserwatorium w Tallinie do klasy Heino
Ellera. W latach 195867 pracował jako reżyser dźwięku w Radiu
Estońskim.
W 1962 r. zdobył I nagrodę na Forum Młodych Kompozytorów w
Moskwie (za Our Garden), ale wkrótce spotkał się z ostrą
krytyką za formalizm zachodni i z oficjalną anatemą; utworów
jego nie wolno było wykonywać ani wydawać. W 1978 r. otrzymał
jednak Doroczną Nagrodę Estońską za Tabula rasa.
W 1980 r. wyemigrował wraz z rodziną do Wiednia. W 1981 r.
przybył jako stypendysta Deutscher Akademischer Austauschdienst
do Berlina, gdzie mieszka do chwili obecnej. W tym samym 1981 roku
radio w Baden-Baden przyznało mu stypendium-nagrodę im.
Heinricha Strobla. W latach następnych otrzymał m.in. Wielką
Nagrodę Artystyczną Stowarzyszenia Estońskiego w Sztokholmie
(1983), dwukrotną nominację do nagrody Grammy: za Miserere
(1991) i za Kanon Pokajanen (1997), Rosyjską Nagrodę Niezależnych
Triumf (1997) i Nagrodę im. Herdera (2000). Posiada honorowe członkostwo
Królewskiej Akademii Muzyki w Sztokholmie (1991) i Amerykańskiej
Akademii Sztuki i Literatury (1996), a także doktoraty honoris
causa uniwersytetów w Sydney (1996) i w Tartu oraz odznaczenie państwowe
II stopnia w Estonii (1998).
Ważniejsze utwory (od 1980): Annum per annum na
organy (1980), De Profundis na chór męski, perkusję ad libitum
i organy (1980), Passio Domini nostri Jesu Christi secundum
Joannem na tenor, bas, kwartet wokalny, chór, kwartet
instrumentalny i organy (1982), Wenn Bach Bienen gezüchtet hätte...
na fortepian, kwintet dęty, orkiestrę smyczkową i perkusję
(1976-84), An den Wassern zu Babel sassen wir und weinten na
cztery głosy (lub chór) i organy (1976-84; również w
opracowaniu na puzon i orkiestrę kameralną; wersja na głosy i
zespół instrumentów 1996), Es sang vor langen Jahren..., motet
dla De la Motte na alt, skrzypce i altówkę (1984), Ein
Wallfahrtslied na chór męski i kwartet smyczkowy (1984; wersja z
orkiestrą smyczkową 1984-2001), Arbos, wersja na instrumenty
blaszane i perkusję (1977-86), Te Deum na trzy chóry, fortepian
preparowany, taśmę i orkiestrę smyczkową (1984-85), Zwei
Slawische Psalmen na chór a cappella (1984-97), Hymn to a Great
City na dwa fortepiany (1984-2000), Stabat Mater na sopran, alt,
tenor, skrzypce, altówkę i wiolonczelę (1985), Festina lente na
orkiestrę smyczkową i harfę ad libitum (198890), Magnificat na
chór a cappella (1989), Miserere na głosy solowe, chór, zespół
i organy (1989), Mein Weg hat Gipfel und Wellentäler na organy
(1989), Bogoroditse dyevo (Bogurodzica dziewica) na chór a
cappella (1990), Statuit ei Dominus na dwa chóry i dwoje organów
(1990), The Beatitudes na chór i organy (1990-91), Pari intervallo
na organy (również wersja na cztery flety proste oraz na
klarnet, puzon i smyczki, 1976-95), Beatus Petronius na dwa chóry
i dwoje organów (1990-96), Berliner Messe na chór i organy
(1990-97), And One of the Pharisees... na trzy głosy lub chór a
cappella (1992), Trisagion na orkiestrę smyczkową (1992-94),
Mozart-Adagio na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1992),
Litania, modlitwy św. Jana Chryzostoma na każdą godzinę dnia i
nocy na głosy solowe, chór i orkiestrę (1994), Concerto piccolo
źber b-a-c-h na trąbkę solo, smyczki, klawesyn i fortepian
(1964-94), Darf ich... na skrzypce solo, dzwony rurowe (ad libitum)
i smyczki (1995-99), Dopo la vittoria, mała kantata na 4-głosowy
chór a cappella (1996), I Am the True Vine na chór a cappella
(1996), Missa syllabica na chór i organy (1977-96), Cantate Domino
na chór lub solistów i organy (1977-96), Kanon Pokajanen na chór
a cappella (1997; liczne fragmenty do wykonania osobno), Tribute
to Caesar na chór a cappella (1997), The Woman with the Alabaster
Box na chór a cappella (1997), Triodion na chór a cappella
(1998), Zwei Beter na chór a cappella (1998), Cantique des degrŽs
na chór i orkiestrę (1999), Mein Weg na 14 smyczków i perkusję
(1999), Orient & Occident na orkiestrę smyczkową (1999),
Cecilia, vergine romana na chór i orkiestrę (2000), Como anhela
la cierva na chór żeński i orkiestrę (1999-2001), ...which was
the son of... na chór a cappella (2000), Nunc dimittis na chór a
cappella (2001).
Utwór Cecilia, vergine romana na chór i
orkiestrę skomponowany został na zamówienie agencji powołanej
dla zorganizowania obchodów świętego Roku 2000 w Rzymie.
Kompozytora zainspirowała historia męczeństwa św. Cecylii,
patronki muzyki, i w 1999 r. rozpoczął poszukiwania
odpowiedniego tekstu. Ostatecznie wybór padł na znaleziony w
seminarium duchownym w Grazu zwięzły opis życia świętej w języku
łacińskim, zawarty w Breviarum Romanum S. Ceciliae Virg. et
Mart., Lectio iii na 22 listopada. Stara wersja włoska tekstu
znajduje się w bibliotece Monastero di Bose w północnych Włoszech.
światowa premiera Cecilia, vergine romana odbyła się w Rzymie
19 listopada (czyli trzy dni przed świętem św. Cecylii, które
obchodzone jest 22 listopada) 2000 roku, w wykonaniu Chóru i
Orkiestry Akademii św. Cecylii pod dyrekcją Myung-Whung Chunga.
Arvo Pärt zadedykował utwór tym muzykom.
|
